تعداد بازدید : 339 - تاریخ خبر : 1396/02/07 - 09:48
روابط عمومی
کارشناسان بین المللی سینماودین در دانشگاه صدا و سیما: درسینمای ایران خدا نمرده است.
در ششمین روز جشنواره جهانی فیلم فجر دانشگاه صدا و سیما میزبان استادان و اندیشمندان خارجی و داخلی نشست هم اندیشی سینما و دین بود.

در ششمین روز جشنواره جهانی فیلم فجر دانشگاه صدا و سیما میزبان استادان و اندیشمندان خارجی و داخلی نشست هم اندیشی سینما و دین بود.
در این نشست نسیم پاک شیراز استاد ارشد فیلم و مطالعات فارسی دانشگاه ادینبورو، آنیس دوویکتور دانشیار دانشگاه سوربن، لیا بلترامی مستندساز و مدیر جشنواره مذهب امروز ایتالیا، اشتفان فوئرنر پژوهشگر سینما و الهیات کاتولیک، سید حمید میرخندان استاد دانشگاه و پژوهشگر دین و رسانه و احمدرضا معتمدی کارگردان، استاد دانشگاه و پژوهشگر فلسفه و فیلم سخنرانی کردند. دکتر شهاب اسفندیاری استاد دانشگاه و مدیر کمیته علمی و آموزشی جشنواره جهانی فیلم فجر نیز مدیریت این نشست را بر عهده داشت.
در ابتدای این نشست، نسیم پاک شیراز، هشت رویکرد نظری در مطالعات دین و سینما را طرح کرد و گفت: در رویکرد الهیاتی، منتقد یا تحلیلگر با این فرض که نویسنده یا کارگردان فیلم های دینی، مفاهیم و نشانه های دینی را در فیلم ها گنجانده است، صرفا به دنبال آشکار کردن آنهاست. البته فقط فیلم های دینی نیستند که شامل نقد های الهیاتی می شوند. به عنوان مثال یکی از منتقدان تحلیل الهیاتی از فیلم «سرگیجه» هیچکاک تحلیلی مذهبی ارائه کرده بود در صورتی که فیلم او در ظاهر مذهبی نبود.

دومین رویکردی که پاک شیراز طرح کرد رویکرد اسطوره ای بود. وی گفت: رویکرد اسطوره ای یعنی اینکه بعضی از فیلم ها چگونه مانند یک اسطوره عمل می کنند. از نظر آنها اسطوره وسیله ای است که از طریق آن مذهب با مخاطبانش ارتباط بر قرار می کند.وی افزود: البته رویکرد اسطوره ای دامنه مطالعات دینی را افزایش می دهد اما منتقدان، این سینما آن را کارخانه رویا می دانند. پاک شیراز گفت:سینما تعداد زیادی از شخصیت های اسطوره ای را به کار می گیرد و از رویداد های مختلف از جمله موضوع خیر و شر و بهشت و جهنم استفاده می کند. وی افزود: مزیت فیلم های اسطوره ای این است که انسان ها را به دنیاهایی دیگر خارج از فضایی که می شناسد می برد. این کارکرد شبیه دین است که انسان را با دنیای دیگری آشنا می کند. پاک شیراز به تشریح رویکردهای ایدئولوژیک، تفسیرگرا، سینما به مثابه دین، مخاطب گرا، مقدس نگاری، و فلسفی درمطالعات سینما و دین پرداخت و گفت: هیچ یک از این رویکردها به تنهایی کامل و جامع نیست و برای هر فیلم و هر نوع تحلیلی شاید لازم باشد از یک یا چند رویکرد نظری استفاده شود.
آنیس دوویکتور استاد دانشگاه سوربون دومین سخنران این نشست گفت: رساله دکترای دانشگاهی ام مربوط به سینمای ایران بود و در موضوع سینما و دین مقاله های مختلفی را خوانده و نوشته ام. وی افزود: اعتقاد و امر استعلایی می تواند با نگاه دینی و غیر دینی بیان شود. به بیان دیگر می توان این سئوال را مطرح کرد که بیان امر استعلایی در یک فیلم آیا لزوما به امر دینی مرتبط است یا خیر؟ وقتی اثر سینمایی بتواند با ارائه موضوعات زیبایی شناختی، افراد را با باطنشان پیوند بزند موجب شکل گیری نیروهای عشق و نفرت و سینمای ناب خواهد شد. دوویکتور گفت: ایران اکنون یکی از کشور های دارای ریشه و هویت خاص تصویری و بصری است و اگر به نقش برجسته های پرسپولیس دقت کنید یا به مینیاتورهای دوره صفوی می توانید این موضوع را بهتر درک کنید. وی افزود:تفکر شیعه که هم به ظاهر و هم باطن توجه ویژه ای دارد می تواند با سینما نسبتی برقرار کند زیرا در سینما هم با باطن و هم باظاهر، هم با امر پیدا و هم با امر پنهان مواجه هستیم. دوویکتور گفت: سینماگران ایرانی تفاوت های زیادی با هم دارند، برخی از آنها به تعالی و استعلا توجه ویژه ای داشتند هرچند شاید در ظاهر شبیه هم نبودند.

عباس کیارستمی مثال خوبی می تواند باشد و نیز سید مرتضی آوینی که به باور من هر دو در سینما و مستند بیان استعلایی داشتند. البته فیلمسازانی مثل مجید مجیدی و احمدرضا درویش نیز در حوزه ساخت فیلم های دینی فعال بوده اند. فیلم و سریال های خلاقانه ای در حوزه دین در ایران ساخته شده است، از امام علی تا مریم مقدس و مختارنامه. سینمای ایران در به تصویر کشیدن روحانیون نیز موفق بوده است. در کتاب خانم پاک شیراز به خوبی این موضوع تحلیل شده است. لیا بلترامی مستند ساز و موسس جشنواره مذهب امروز هم درباره گرایش به موضوع دین در ارتباط با سینما گفت: چندین سال قبل تحت شرایطی خاص مجبور شدم که یک معلول ذهنی را به فرزند خواندگی قبول کنم.آن روزها فیلمی را دیدم در باره معلولی ذهنی که نوری را وارد زندگیم کرد. نام آن فیلم "اینجا چراغی روشن است" ساخته رضا میرکریمی بود. فیلمی معنوی از سینمای ایران که باعث شد زندگی من تغییر کند. وی افزود: در دهه نود میلادی بحث های زیادی در قبال سینمای دینی شکل گرفته بود. برخی اعتقاد داشتند خدا در سینما مرده است. اما ما گفتیم که قصد داریم بگردیم به دنبال فیلم هایی که خدا در آن ها نمرده است. و در سالهای اخیر دیدیم که در سینمای ایران خدا نمرده است. در مدت زمان کوتاهی جشنواره ای برای فیلم های دینی و معنوی تشکیل دادیم. اما چیزی که ما فهمیدیم این بود که نباید ادیان را با هم قاطی کنیم. هر دینی هویت خاص خودش را دارد. اگر قرار بود پلی بین ادیان ایجاد کنیم باید این پل ستون های قوی و محکمی داشته باشد. و این ستون ها همان هویت خاص هر دین است. اگر من هویت خودم را به خوبی بشناسم دیگر نگرانی از ارتباط با سایر مردم دنیا را نخواهم داشت.اشتفان فوئرنر استاد رشته الهیات کاتولیک نیز در نشست هم اندیشی سینما و دین از نهاد کاتولیک و ارتباط آن با سینما گفت: بعد از جنگ جهانی دوم بحران معنوی در جامعه اروپا پدید آمد که حرکت هایی برای احیا روحیه و امید از طریق دین شکل گرفت. سینما در این زمینه می توانست نقش مهمی ایفا کند. برای همین برخی کلیساها در حوزه رسانه و سینما فعال شدند. البته سینما لازم نیست مستقیما به دین بپردازد. فوئرنر افزود: دیروز فیلمی را در فستیوال فجر دیدم که تاثیر بسزایی روی من گذاشت که درباره جنگ بود. این فیلم در رابطه با عشق و صلح است که همه اینها به نوعی به مذهب نیز مربوط می شوند. ارزشهای زیادی در این فیلم وجود داشت. هیات داوری بین الادیان اکنون در فستیوال های مختلف حضور پیدا می کنند که وظیفه آنها ترویج آیین و ارزشهای همه ادیان است. در فستیوال کن هم این هیات هست که به دنبال فیلم هایی است که ارزشهای دینی را به خوبی به تصویر می کشند. بسیاری از کسانی که در هیات داوری هستند تجربه های فوق العاده ای در زمینه دین و ارزشها دارند و چیزی که مهم است به تصویر کشیدن ارزشهاست. وی گفت: عباس کیارستمی به این دلیل جوایز زیادی را کسب کرد که زندگی و انسانیت را به خوبی در فیلم هایش به تصویر کشید. پس اصل اول در فیلم های دینی به تصویر کشیدن ارزشهاست.
حجت السلام دکتر حمید میرخندان استاد دانشکده دین و رسانه دانشگاه صدا و سیما نیز در این هم اندیشی درباره مطالعات دینی در سینما گفت: مطالعات دینی فیلم شامل بحث های فراوانی می شود. بنابراین مطالعات فیلم در حوزه دین بسیاری از راهکارهای ساخت فیلم های دینی را می آموزد. دو ویژگی مشترک در دین و سینما وجود دارد که هر دو برای بهتر شدن زندگی بشر اقدام می کند. دین می تواند سینما را تکمیل کند. مطالعات دینی در یک فیلم ویژگی خاص دارد که به موضوعات فیلم کاملا ارزشی نگاه می کند. تاثیرات دین در مطالعات فیلم بسیار وسیع است. ما باید رویکرد نظری بر اساس مبانی اسلامی تعریف کنیم تا بتوانیم به مطالعات دینی فیلم شکل دهیم. که از مطالعه فیلم دینی مهمتراست. وی افزود: حرف از نظریه دینی فیلم زدن کاملا ارزشمند است. باید در برابر تئوری های فیلم غربی بحث نظری انجام دهیم. بحث این نیست که ما همه چیز را فلسفی کنیم اما در غرب همه چیز فلسفی است. نظریه های فیلم تحت تاثیر مبانی فلسفی هستند. از هر نظریه ای برای تحلیل دینی نمی توان استفاده کرد.
در پایان نشست هم اندیشی سینما و دین دکتر احمد رضا معتمدی سینماگر و استاد دانشگاه صدا و سیما گفت: آثار کارگردانان بزرگ دنیا بی ارتباط با تحولات فلسفی زمان خودشان نیست. ژان لوک گدار، فیلم شالوده شکن «از نفس افتاده» را همان زمانی ساخت که شالوده شکنی در فلسفه هم رایج شده بود. ضعف عمده سینمای ایران همین است که ما ساختار شکن نیستیم که این موضوع در فضاهای آکادمیک ما نیز دیده می شود. در شرایطی که ما هنوز یک کرسی جدی نظریه فیلم نداریم اما به خود اجازه می دهیم درباره فلسفه فیلم صحبت کنیم که این به هیچ وجه درست نیست. نگاه به فیلم دینی اکنون در جامعه ما پراکنده است و واحد نیست. ما باید مطالعات دینی فیلم را به خوبی مطالعه کنیم. بحث فیلم و فلسفه را باید به خوبی بشناسیم و آن را تشریح کنیم.
نویسنده کتاب "فلسفه فیلم" در پایان افزود: سینمای دینی باید واقعگرا باشد و از جادو و ساخت جلوه های ویژه افسونگر بپرهیزد. ضمنا سینمای دینی باید ساختارگرا باشد و به صرف مضمون و موضوع فیلمی دینی نمی شود.

امتیاز شما

نظر شما
کد بالا را وارد کنید:
نظر های بازدیدکنندگان
آخرین اخبار
رئیس و هیات رئیسه دانشگاه صدا و سیما از دانشکده دین و رسانه این دانشگاه در شهر قم بازدید و با استادان مدیران و دانشجویان این دانشکده دیدار و گفتگو کردند.
-1
با حمایت‌ رئیس سازمان صدا و سیما و اختصاص بودجه ویژه، تجهیز و به روزرسانی امکانات آموزشی و فنی این دانشگاه آغاز شد.
-1
فرا رسیدن ایام شهادت جانسوز امام اول شیعیان جهان، مولی الموحدین، امیرالمؤمنین، مولای متقیان، حضرت علی ع را تسلیت عرض می کنیم و قبولی طاعات و عبادات شما را در ش...
-1
دانشجویان علاقمند به شرکت در مسابقات ABU Prizes 2017 می توانند آثار رادیویی خود را با مشخصات زیر ، تا تاریخ 96/3/27 به امور بین الملل دانشگاه تحویل نمایند.
-1
دانشجویان علاقمند به شرکت در مسابقات ABU Prizes 2017 می توانند آثار رادیویی خود را با مشخصات زیر ، تا تاریخ 96/3/27 به امور بین الملل دانشگاه تحویل نمایند.
-1
کلیه حقوق این سایت متعلق به دانشگاه صدا و سیما می باشد .